Bitwa pod Tannenbergiem, nazywana w polskiej historiografii także bitwą pod Stębarkiem, była jednym z najważniejszych starć pierwszych miesięcy I wojny światowej. Jej wynik odcisnął wyraźne piętno na losach mieszkańców Ostródy, która – choć ominęły ją bezpośrednie zniszczenia – na kilka dni stała się tłem strategicznych decyzji niemieckiego dowództwa.
W sierpniu 1914 roku rosyjska 8 Armia, dowodzona przez generałów Pawła von Rennenkampfa i Aleksandra Samsonowa, wkroczyła na teren Prus Wschodnich. Niemieckim siłom, pod dowództwem Paula von Hindenburga i Ericha Ludendorffa, udało się szybko przejąć inicjatywę i okrążyć Rosjan. Kluczowe decyzje zapadły w Ostródzie – 28 sierpnia Hindenburg przeniósł tu swój sztab do budynku dawnej Auguste-Victoria-Schule, gdzie dziś mieści się Szkoła Podstawowa nr 2.
Miasto na kilka dni stało się centrum operacyjnym, a do ostródzkich hoteli i zajazdów napływali oficerowie i kurierzy. W tym czasie, 31 sierpnia, w pobliskich lasach rozegrał się dramat rosyjskiej armii. Otoczony II Korpus generała Samsonowa poniósł klęskę, a sam dowódca popełnił samobójstwo. Z ponad 150 tysięcy żołnierzy blisko 91 tysięcy dostało się do niewoli. Zwycięstwo Niemców było całkowite, a jego echo odbiło się szeroko w prasie europejskiej.
Triumf uczczono wielką paradą w Berlinie 1 września 1914 roku, na którą zaproszono także ostródzkich landsturmistów – członków pospolitego ruszenia, którzy jako pierwsi przejęli rosyjską flagę pułkową zdobyczą spod Olsztynka. Mieszkańcy odczuwali dumę, a wydarzenia te przez lata tworzyły lokalną legendę.
Choć bitwa była zwycięstwem militarnym Niemiec, jej konsekwencje stały się zapowiedzią tragedii, jaka spadła na Prusy Wschodnie w kolejnych dekadach. Wojna, migracje i późniejsze działania frontowe II wojny światowej całkowicie odmieniły region. Od dawnej Osterode pozostało niewiele, choć opowieści o sztabie Hindenburga czy o dramatycznym marszu rosyjskich żołnierzy wciąż powracają w lokalnych przekazach.
Bitwa pod Tannenbergiem pozostaje jednym z najważniejszych wydarzeń militarnych, które na chwilę postawiły Ostródę w centrum europejskiej historii.
na podstawie książki Dawna Ostróda Janusza Kozłowskiego